Qaranlıq örtülərin
İçində dərin-dərin

Uyuyan yorğun gecə

Xoruzlar ötüşüncə,

Diksinərək oyandı,

Yandı dan yeri, yandı.

Ulduzlar axdı keçdi,

Həsrətlə baxdı keçdi.

Kirəmidləri bayquş

Qanadından qoyulmuş

Daxmalar üzə çıxdı,

Yollar gündüzə çıxdı.

Ağaclar sərin-sərin

Əsən xəfif yellərin

Titrədi nəfəsiylə.

Quşların nəğməsiylə

Ətirlədi hər yeri

Sabahın çiçəkləri.

Kənddə ucaldı səslər;

Qalxdı, alçaldı səslər.

Həyat bir qanad çaldı,

Kəndi səs-səmir aldı.

Qalxdı çoban ayağa,

Sürünü yaydı dağa;

Çaldı bir incə bəstə.

Kəndlilər dəstə-dəstə

Kənddən uzaqlaşdılar;

Əkinə yaxlaşdılar.

Fəqət əkin, nə əkin...

Hamının ruhunda kin...

Oraq keçməyir işə,

Hamı düşmüş təşvişə:

“Bu il aclıq olacaq,

Gül yanaqlar solacaq”.

Deyə söhbət edirlər,

Tez-tez fikrə gedirlər.

Sünbüllər qarış-qarış...

Hər nəzərdə yalvarış...

“Allaha pənah” deyə

Baxırlar sağır göyə.

Ordan bir səs gəlməyir;

Ruhları yüksəlməyir.

Hamı kədərli, həzin...

Sürünüb dizin-dizin

Yolurlar sünbülləri;

Qabarlanmış əlləri.

Getdikcə göydən günəş,

Yağdırır yerə atəş.

Hamı qan-tər içində,

Dərin dərdlər içində.

Boyda-buxunda uca,

Çolpan adlı bir qoca

Buraxdı tarlasını;

Gələcəyin yasını

Qəlbində duya-duya,

Başında qara xulya,

Bir az dincəlsin deyə

Endi sərin dərəyə.

Əvət, gözəldir dərə,

Gözəldir bu mənzərə.

Gözəldir çağlayaraq

Qıvrılıb axan irmaq.

Gözəldir bu çiçəklər,

Bəzəkli kəpənəklər

Gözəldir bu ötən quş-

Bir çiçəyə vurulmuş.

Gözəldir yerdə otlar,

Göy üzündə bulutlar.

Gözəldir dağ, daş, orman,

Gözəldir, əvət, hər yan.

Fəqət Çolpan qəmlidir,

Baxışı şəbnəmlidir.

Bu gözəlliklər onu,

Onun sınıq ruhunu

Aça bilməyir fəqət.

Onun bu il təbiət

Kəndli qəlbini sıxmış;

Əməyi boşa çıxmış.

Çolpan bir az dincəldi,

Yenə tarlaya gəldi.

Sürünüb dizin-dizin,

Çalışdı həzin-həzin.

Nə gördü birdən, aman!...

Qarşısında bir ilan...

Bir az geri çəkildi.

Baxışları dikildi

Heyran-heyran ilana,

Adam vuran ilana.

İlan onu görüncə,

Qıvrıldı incə-incə.

Çolpan vurmaq istədi,

Ürəyində “yox!” dedi.

Vaz keçdi acığından,

Sonra dağarcığından

Aldı bir parça çörək,

Əsərək, titrəyərək,

Atdı ilana sarı.

Ilan da ona sarı

Atdı böyük bir qızıl,

Çolpanın parıl-parıl

Yandı solğun gözləri;

Yaşla dolğun gözləri

Oynadı sevincindən.

Taxılların içindən

Parlayıb xışıl-xışıl,

Qayıtdı getdi ilan,

Gör, nələr etdi ilan...

Artıq günəş üfüqdə,

Sarı, solğun boşluqda

Gülürdü lalə kimi,

Qızıl piyalə kimi.

Buludlar dəlik-dəlik,

Qurubda bir pənbəlik...

Üfüq çox düşüncəli,

Xilqətin gizli əli,

Yerə yayır kölgələr;

Dumanlanır ölkələr...

Sakitdir şəffaf sular,

Gümüş kimi saf sular.

Tutularaq kədərə,

Dalğınlaşır dağ, dərə.

Bu axşm Çolpan ancaq

Üfüqlərə dalaraq,

Gözü, könlü sevincək,

Evə dönür gülərək.

Sabah adəti üzrə

Şəfəq altun tüllərə

Bürünüb gülən zaman

Ayağa qalxdı Çolpan.

Yenə getdi biçinə;

Əkinlərin içinə

Girərək həzin-həzin,

Sürünüb dizin-dizin,

Yolurdu sünbülləri.

Qabarlanmış əlləri...

Günış qızınca yenə

Çolpanın gözlərinə

Haman ilan göründü.

Yavaş-yavaş süründü

İlan Çolpana sarı.

Çolpan da ona sarı

Qorxa-qorxa əsərək,

Atdı bir parça çörək,

İlan qıvrıldı birdən,

Çolpana atdı həmən,

Bir parça sarı qızıl.

Çolpanın parıl-parıl

Yandı gözləri, yandı.

Xəyalı işıqlandı.

Parlayıb işıl-işıl,

Sürünüb xışıl-xışıl,

Qayıtdı getdi ilan,

Gör nələr etdi ilan...

Ha belə bir neçə gün

Sirrini düşündüyün

İlan ilə Çolpanın,

Çolpan ilə ilanın

Sevdası davam etdi,

Bunu hər kəs eşitdi.

Bir gün Çolpanı artıq

İşdən qoydu xastalıq.

Xəstəliyi ağırdı;

Öz oğlunu çağırdı.

Dedi:- “Mehriban oğlum,

Sözümə baxan oğlum!

Sabah sən get əkinə.

O ilan gəlsə yenə,

Saqın, toxunma, çünki

Evimizə bu günki

Şənliyi verən odur,

Bizi güldürən odur.

Gəlsə, çörək verərsən,

Gülər üz göstərərsən”.

Sabahı, bilsəydiniz,

Onun oğlu Eldəniz

Necə gəldi biçinə,

Say yoxdu sevincinə.

Sonra çıxdı dağlara,

Baxdı şən irmaqlara.

Ətrafı seyrə daldı,

Bir müddət orda qaldı.

Yerlər, göylər açıqdı;

İlan yuvadan çıqdı;

O, qızmış, qıvrılırdı,

Yazıq oğlanı vurdu.

Gün keçdi, axşam oldu,

Hər şeyin rəngi soldu;

Hər tərəf kölgələndi,

Qaranlıq endi, endi.

Eldəniz harda qaldı?

Hankı diyarda qaldı?

Xəstə atası Çolpan

Ürəyində həyəcan

Baxdı uzun yollara,

Qərib, məhzun yollara.

Qaranlıq endi, endi,

Atası şübhələndi...

Ay doğdu çiçək-çiçək,

Ulduzlar titrəşərək,

Gecəyə can verdilər,

Bir həyəcan verdilər...

Qoca Çolpan bir neçə

Kəndliylə getdi tezcə

Əkinlərinə sarı.

Göyün işılqanları

Ətrafı partladırdı,

Onun qəlbi atırdı.

Eldənizddən xəbər yox,

Izindən bir əsər yox...

Bu gücə qoca Çolpan

Ruhunda cahan-cahan

Ayrılıq sitəmləri,

Bir cür açdı səhəri.

Erkəndən həzin-həzin

Dərdilə Eldənizin

Sinəsi qalxdı, endi,

Gəzdi bir neçə kəndi.

Eldənizdən xəbər yox,

Izindən bir əsər yox...

Dağ başında bir çoban:

“yazıq, zavallı Çolpan

Görsə, ürəyi çatlar”,

Deyərək, çəkdi bir car.

Kəndlilər dəstə-dəstə

Dırmandı qaya üstə.

Gəldi təlaşlı Çolpan,

Gözləri yaşlı Çolpan.

Başladı fəryadına,

Sarıldı övladına.

İşini bilən ilan

Çıxmadı yuvasından.

Çolpanın qəlbi yandı,

Bir ocaq kibi yandı,

Dedi:- “İlan ilandır,

İnsanlığa düşmandır.

Ağı bir, qarası bir...

Hamsının yarası bir...”

Sonra sabah erkən

Bu dəhşətdən göynəyən

Kəndlilər dəstə-dəstə

Çıxdılar qaya üstə.

Ürəklərində təlaş,

Əllərində yaraq, daş...

Qıvrılaraq bu ilan

Çıxarkən yuvasından,

Tez üstünü aldılar,

Başına daş saldılar.

Doğradılar, əzdilər,

Tək görə bilməzdilər

Əlbəttə ki, bu işi.

Bağırdı Çolpan kişi:

- “Qayanı yıxmalıyız,

Ağ günə çıxmalıyız”.

Çarpışıb haftalarca

Qayanı parça-parça

Doğradılar, tökdülər,

Yerli-dibli sökdülər;

Üzə çıxdı xəzinə.

Kəndlilərin gözünə,

Yeni bir işıq gəldi;

Şadlıq səsi yüksəldi;

Sevindilər, güldülər,

Xəzinəni böldülər.

Çox zaman Eldənizin

Dərdilə həzin-həzin

Yanıb inildədilər,

Nifrət olsun,- dedilər,-

Zəhərli ilanlara,

Xalqı aldadanlara!

Coşdular, titrədilər,

Nifrət olsun, - dedilər,-

Yoxsulları aldatan,

Ömrünə xələl qatan,

Şahlara, sultanlara,

Dövlətli ilanlara!

Məlumatlar http://mikayilmushfiq.azeriblog.com saytından.