ADİ   AMÖB
Amöbün quruluşu. Adi amöb durğun şirin su hovzələrində yaşayan nıikroskopik (0,3 mm) heyvandır. Onun bədəni yarımşəffaf sitoplazma və nüvədən ibarətdir (şəkil1).
Nüvənin yaxınlığında şəffaf yığılıb-açılan qovuqcuq gözə çarpır. Bu gah itir, gah da görünür. Hərəkəti. Anıöbün sitoplazmasında tədricən kiçik çıxıntıi əmələ gəlir. Çıxıntı getdikcə böyüyür, uzanır və beləliklə, sitoplazma bir tərəfə doğru axır. Nüvə və yığılıb-açılan qovuqcuq da bu axınla gedir. Az bir vaxtdan sonra amöb əvvəlki yerini dayişmiş olur. Bəzən amöb bir deyil bir neçə çıxıntı əmələ gatirir, lakin çıxıntılar şaxələnmir. Bu çıxıntılara yalançı ayaqlar deyilir. Hərəkət edən amöbün bədən forması daim dəyişilir.
Qidalanması. Amöb, əsasən, bakteriyalar, yosunlar və üzvi maddələrlə qidalanır. Yalançı ayaqaları ilə qidasını əhatə ,edir və sitoplazmaya daxil olmuş qida hissəcikləri həzm sirəsi ilə örtülür, həzm qovuqcuğu əmələ gətirir. Qida burada həll olur və amöbün bədəninin qurulmasına sərf olunur.
Tənəffüsü. Xüsusi tənəffüs orqanı yoxdur, tənəffüs bütün bədən səthilə gedir.
Ifrazatı. Amöbün həzm qovuqcuğundan basqa daha bir yığılıb-açılan qovuqcuğu (ifrazat qovuqcuğu) vardır: bu qovuqcuq maye ilə dolur və vaxtaşırı partlayaraq daxilində olan mayeni xaric edir. Bu qovuqcuğun asas funnsiyasi bədəndə osmotik təzyiqi tənzimləmək və qismən maddələr mübadiləsi məhsullarını su ilə birlikdə ətraf mühitə çixararaq - ifrazat funksiyasını yerinə yetirməkdir. Bununla yanaşı ifrazat funksiyası, həmçinin, bilavasitə xarici membran vasitəsilə yerinə yetirilir.
Qiciqlanma va oyanma. Xarici qıcıqların (duzlu su, işıq, istilik və s.) təsirilə amöbün sitoplazmasında oyanma əmələ gəlir. Amöb olan su damlasının kanarlarına duz kristalları qoyaq. Az vaxtdan sonra duzun təsirindən amöbün yalancı ayaqlarını çəkdiyini və kürə şəkli aldığını görəcəyik. Başqa bir təcrübə: içərisində amöblar olan su damlasının bir hissasini isiqlandir-saq, amoblar damlamn isiqlanmi§ hissəsinə toplaşacaqdır. Amöblar olan su damlasını tədricən qızdırdıqda, temperatur 30°C-yə qədər artdıqca amöbün hərəkəti sürətlənir, daha yüksək temperaturda isə amöbün hərəkəti dayanır və o, kürə şəklini alır.
Çoxalması. Amöb qeyri-cinsiyyətli yolla, yəni sadə bolünmə ilə çoxalir. Amöbün nüvəsi və sitoplazması tədricən ortadan ikiyerə bölünür, nəticədə bir amöbdan özünəbənzər iki amöb əmələ gəlir.
Sistalaşması. Xarici sərait əlverişsiz olduqda, yəni temperatur kəskin dəyisdikdə, su hövzasi quruduqda və s. amöblar əvvəlcə yığılıb yumrulaşır və sonra sitoplazmasından selikli maddə ifraz olunub onun bədənini örtür. Bir müddətdən sonra o bərkiyir və möhkəm örtüyə çevrilir. Buna sista deyilir. Sista kürəşəkilli olur. Belə "gizli" həyat halında amöb uzun müddət yaşaya bilər. Sistalaşmış amöb külək vasitəsilə müxtəlif yerlərə yayilir. Olverisli §arait olduqda sista hall olur va amob yenidən öz fəal həyatını davam etdirir. 
DİZENTERİYA AMÖBÜ
Dizenteriya amöbü insanın yoğun bagırsağında yaşayır. Onun coğrafi yayılması çox genişdir. Isti iqlimi olan rayonlarda parazitin törətdiyi xəstəliyə daha tez-tez rast gəlinir. Dizenteriya amöbü 20-30 mkm ölçüdə olub, hərəkətlidir. Insan amöbün sista mərhələsi ilə yoluxur. Bu mərhələdə parazit 4 nüvəli olur. Udulmuş sistanın qabığı insanın bağırsağında həll olur və 4 ədəd kiçik amöba bölünür. Kiçik amöblar yoğun bağırsağın boşluğunda olan bağırsaq möhtəviyyatı, xüsusilə bakteriyalarla qidalanır və çoxalır. Bağırsağın aşağı şöbələrinə düşdükdə isə sistalar, əvvəllcə birnüvəli olur, sonra isə yetişmə mərhələsi ke-çirir vç 4 nüvəli sistaya çevrilir.
Parazit bağırsağın divar toxumasına daxil olduqda orada intensiv çoxalır, selikli qişanı zədələyir. Bununla bağırsağın divarlarında yerləşən qan kapillyarlarının divarı zədələnir və qanaxma baş verir.
Ətraf mühitə yayılan sista çox müxtəlif yollarla, xüsusən su, müxtəlif meyvə-tərəvəz və s. vasitəsilə insan tərəfindən udulur.
Profilaktik tədbir olaraq meyvə və tərəvəzin təmiz yuyulması, gölməçələrdən su içməmək, qaynadilmiş sudan istifadə edilməsi və şəxsi gigiyena qaydalarına əməl edilməsi məsləhət görülür.